SON SAYI
1. Sayı
es-selâmü aleyküm ve rahmetullâh
Din karde?lerimiz, gönül dostlar?m?z!
PDF Halini indirmek için tıklayınız
 
Kalbin Ar?-Duruluk K?vam?, ?hlâs
Dr. Durak PUSMAZ
LinkedIn Google+ Facebook Twitter Addthis

 Tarihçi Tahsin Ünal, Osmanl?larda Fazilet Mücadelesi isimli eserinde (s.67) ?öyle bir olay anlat?r:

“?stanbul fethedilince Fatih Sultan Mehmed’e pek çok ?air kasideler yaz?p sunmu?, zaman?n âdeti gere?i kendilerine büyük bah?i?ler verilmi?ti. Bu arada bir Türkmen saz ?airi de:

Devletlü hünkâr?m sabah?n?z hay?r olsun

Yedi?in bal ile kaymak, güzergâh?n çay?r olsun

diye yaz?p göndermi?ti. Bu iki m?sray? çok be?enen Fatih, ozana çok ihsanda bulunmu?, büyük miktarda bah?i? vermi?ti. Bu durumu garipseyen adamlar?:

‘Efendimiz, bundan daha iyi ?iirler yaz?p gönderenlere daha az bah?i? verdi?iniz halde, ?u manas?z iki m?sray? gönderene daha çok bah?i? verdiniz. Bunun sebebi ne ola ki?’ dediklerinde, Fatih:

‘Bunu hepsinden daha samimi ve riyadan uzak buldum.’ demi?tir.

Evet, samimi olmak, içten geldi?i gibi davranmak, yapmac?k hareketlerden uzak olmak çok güzel ?ey. Bunlar insan?n kadrini yüceltir, de?erini art?r?r, güzelli?ine güzellik katar, Allah kat?ndaki manevi mertebesini yüceltir. Dinimizde buna k?saca ‘?hlâs’ diyoruz. ?hlâs; kalbi temiz tutmak, safiyetini bozacak ?eylerden uzakla?t?rmak demektir. ?hlâs, riyan?n z?dd?d?r.

Riya; ibadet ve i?lerin samimi niyetle de?il, gösteri? için yap?lmas?d?r. ?hlâs ise ibadet ve i?lerin samimi niyetle, içtenlikle Allah r?zas? için yap?lmas?d?r.

Riyada maddi menfaat, ç?kar söz konusudur. Riyakâr insanlar maddi menfaatleri neyi gerektiriyorsa onu yaparlar, ona göre hareket ederler. ?hlâsta ise iyi niyet ve Allah r?zas? esast?r. ?hlâsl? kimseler yapt?klar? her ?eyi Allah r?zas? için yaparlar, gönülden yaparlar.

Riya iki yüzlülüktür. ?hlâs ise içtenliktir, samimiyettir, dini ve ibadeti Allah’a halis k?lmakt?r. Bu yüzden Yüce Rabbimiz ?öyle buyurmu?tur:

“?nsanlara, dini yaln?z Allah’a halis k?larak ibadet etmeleri emrolundu..” (Beyyine Sûresi, 98/9)

“De ki benim Rabbim adaleti emretti. Her mescidde/her secde yerinde yüzünüzü O’na do?rultun, dinde O’na kar?? samimi olun ve O’na yalvar?n. ?lk defa sizi nas?l yaratt? ise yine O’na döneceksiniz.” (A’râf Sûresi, 7/29)

“De ki; Allah bizim ve sizin Rabbiniz oldu?u halde, O’nun hakk?nda bizimle tart??maya m? giriyorsunuz? Bizim yapt?klar?m?z bize, sizin yapt?klar?n?z da size aittir. Biz O’na ihlâsla/gönülden ba?lananlardan?z.” (Bakara Sûresi, 2/139)

Kur’ân-? Kerîm ve hadis-i ?eriflerden ö?rendi?imize göre riya, münaf?kl?k alametidir. Peygamber Efendimiz zaman?nda münaf?klar da asl?nda inanmad?klar? halde gösteri? için camiye ve cemaate giderler, mallar?n? hay?r yolda sarf eder gibi görünürler, hatta sava?lara bile kat?l?rlard?. Haklar?nda inen ayetlerde onlar?n samimiyetsiz, s?rf gösteri? için yapt?klar? bu tür davran??lar? k?nanarak ?öyle buyrulur:

“Münaf?klar Allah’? aldatmaya çal???rlar. Allah da onlar?n hilelerini ve oyunlar?n? bozar. Onlar namaza kalkarken ü?ene ü?ene kalkarlar. Müslümanlara gösteri? yaparlar. Allah’? da pek az hat?rlarlar.”  (Nisâ Sûresi, 4/142)

“Allah’a ve ahiret gününe inanmad?klar? halde mallar?n? insanlara gösteri? için sarf ederler.” (Nisa Sûresi, 4/38)

“Yaz?klar olsun o namaz k?lanlara ki, onlar namazlar?n? ciddiye almazlar. Onlar gösteri? yapanlard?r, hayra da mani olurlar.” (Mâûn Sûresi,107/ 4-7)

“?nsanlardan baz?lar? da vard?r ki, inanmad?klar? halde ‘Allah’a ve âhiret gününe inand?k’ derler. Onlar kendi ak?llar?nca güya Allah’? ve müminleri aldat?rlar. Halbuki onlar ancak kendilerini aldat?rlar ama bunun fark?nda de?illerdir. Onlar?n kalplerinde bir hastal?k vard?r. Allah da onlar?n hastal???n? ço?altm??t?r. Söylemekte olduklar? yalan sebebiyle de onlar için elim bir azap vard?r.” (Bakara Sûresi, 2/8-10)

Genel olarak insan, yapt?klar?n?n ba?kalar? taraf?ndan görülmesini, takdir edilmesini ister. Bu, insan?n yarat?l???nda vard?r. Onun için ihlâsla amel etmek nefse güç gelir. Bu yüzden sevab? çoktur. Zaten Yüce Rabbimiz yaln?z ihlâsla yap?lan amel ve ibadetlerimizi kabul eder.

Sevgili Peygamberimiz hadis-i ?eriflerinde:

Allah, sadece halis niyetle ve kendi r?zas? için yap?lan i?leri kabul eder.” (Nesâî, Cihad/24) buyurmu?tur.

Riyakârlar?n yapt?klar? amel ve ibadetlere gelince, bunlar?n Allah kat?nda hiçbir k?ymeti, hiçbir de?eri yoktur. Onlar kendilerini bo?a yormaktad?rlar. Onun için Peygamber Efendimiz:

“Nice oruç tutanlar vard?r ki oruçlar?ndan yanlar?na kalacak olan ancak açl?k ve susuzluklar?d?r. Nice geceleyin kalk?p namaz k?lanlar da vard?r ki, namazlar?ndan yanlar?na kalacak olan ancak uykusuzluklar?d?r.” (?bn Mâce, S?yâm/21)

“Kim bir amel ve ibadeti insanlara i?ittirmek için yaparsa Allah da onu k?yamet gününde insanlar?n huzurunda rezil rüsvay eder. Kim riyakâr bir tutum sergilerse Allah da onun bu durumunu insanlara gösterir.” (Buhârî, Rikâk/36) buyurmu?tur.

Asl?nda amel ve ibadetlerimizin bir ?eklî yönü, d?? görünü?ü vard?r, bir de iç yönü. Bedenimize nispetle ruhumuzun durumu ne ise, ibadetlerimizde ihlâs?n durumu da odur. Nas?l ki bedenimize hayatiyet veren, canl?l?k ve hareketlilik kazand?ran ruhumuz ise, ibadetlerimizi de?erli k?lan da ihlâs?m?zd?r. Ruhsuz beden bir ?eye yaramad??? gibi, ihlâss?z amel ve ibadetler de bir ?eye yaramaz. Onun için sevgili Peygamberimiz hadis-i ?eriflerinde:

“?üphesiz ki Allah sizi de?erlendirirken ?ekillerinize ve mallar?n?za bakmaz. Fakat O, sizin amellerinize ve kalplerinize bakar.” (Müslim, Birr/34) buyurmu?tur.

Hikem-i Atâiyye isimli kitapta da ?hlâsla ilgili ?öyle denir:

“Amel ve ibadetler bir tak?m ?ekil ve suretlerdir. Bu suretlerin ruhu ise kendilerinde mevcut olan ihlâs?n s?rr?d?r.” (Bilal Eren, Güzel Sözler Antolojisi, ?st. 1965, s.165)

Büyük mutasavv?flardan Fudayl b. Iyaz (ö.187/803) da:

“Bir zamanlar yapt?klar?n? riya için yaparlard?, ?imdi ise yapmad?klar?n? riya için yap?yorlar.” der.

Gerçekten nice kimseler vard?r ki yapmad?klar? güzel ?eyleri yapm?? gibi görünürler veya ba?kalar?n?n yapt?klar? güzel ?eyleri kendilerine mâl etmeye çal???rlar. Bu gibi kimseler toplumda her zaman görülmektedir.

Riyakâr kimseler yaln?z iken ba?ka türlü davran?rlar, insanlar?n içerisinde iken ba?ka türlü davran?rlar. Kimlikleri olu?mam??, ki?iliklerini kazanamam??lard?r.

Onlar hakk?nda Hz. Ali Efendimiz der ki:

“Riyakâr?n iki alameti vard?r: Yaln?zken tembel, insanlar? görünce gayretli olur. Methedilince fazla amel, kötüleyince ise az amel yapar.”

Ebû Umâme, mescidde a?layan birini görünce:

“Acaba evinde de böyle yap?yor mu?” derdi.

Büyük mutasavv?f Cüneyd Ba?dadî der ki:

“?hlâs, kul ile Allah aras?nda bir s?rd?r. Melek onu bilmez ki sevap yazs?n, ?eytan ona muttali olmaz ki ifsat etsin. Hevâ ve heves onu fark edemez ki kendisine meylettirsin.” (H.Kamil Y?lmaz, Tasavvuf ve Tarikatlar, s.169)

?slâm âlimleri riyay? ‘küçük veya gizli ?irk’ olarak kabul ederler. Asl?nda riyan?n küçük ?irk oldu?unu Peygamber Efendimiz hadis-i ?eriflerinde beyan etmi?, ashab?na ve ümmetine:

“Sizin hakk?n?zda en çok korktu?um ?ey küçük ?irktir” buyurmu?,

“Yâ Rasûlallâh! Küçük ?irk nedir?” diye sorduklar?nda:

“Riyad?r. Kullara amellerinin kar??l??? verildi?i gün, Allahü Teâlâ riyakârlara: ‘Dünyada iken i? ve ibadetlerinizi gösteri? için yapt???n?z kimselerin yan?na gidiniz, onlar?n yan?nda yapt?klar?n?z?n mükâfat?n? bulacak m?s?n?z bakal?m!’ der.” (Ahmed, Müsned, V, 428) buyurmu?tur.

Ba?ka bir rivayette de:

“?üphesiz ki riya ?irktir.” (?bn Mâce, Fiten/16) buyrulmu?tur.

?hlâs, sâlih amel/yararl? i? ve ibadetlerin ilk ?art?d?r. ?hlâs olmadan sâlih amel ve ibadet olmaz. Onun için Yüce Allah:

“Her kim Rabbine kavu?may? umuyorsa iyi i? yaps?n ve Rabbine ibadette hiçbir ?eyi ortak ko?mas?n.” (Kehf Sûresi, 18/110) buyurmu?tur.

Kur’ân-? Kerimde, dini halis olarak Allah için k?lmak, ibadet ve dualar?m?z? s?rf O’na yapmak üzerinde ?srarla durulur. Zümer sûresinde:

“Biz sana kitab? gerçe?in ta kendisi olarak indirdik. O halde sen de dini yaln?z Allah’a tahsis ederek/ihlâsla ibadet et. ?yi bilin ki halis din, yani bütün gönlüyle candan itaat, yaln?z Allah’a yara??r.” (Zümer Sûresi, 39/2-3) buyrulur.

?bn Merdûye’nin Yezid el-Kursî’den nakletti?ine göre bir ?ah?s Hz. Peygamber’e:

“?ayet biz mallar?m?z? ?an ?öhret olsun diye tasadduk edersek, Allah bize bir mükâfat verir mi?” diye sormu?tu. Hz. Peygamber:

“Hay?r!” diye cevap verince bu sefer o ?ah?s:

“Hem Allah r?zas?, hem de ?an ?öhret için tasadduk edersek?” diye sordu. Hz. Peygamber:

“Allah, halisane olarak sadece kendi r?zas? için yap?lmam?? hiçbir ameli kabul etmez.” dedi ve bu ayeti okudu. (Mevdûdî, Tefhîmu’l-Kur’ân (trc. M. Han Kayani ve d?r.), ?st.1996, V, 94)

Kur’ân-? Kerim’de mütevaz? ve ihlâsl? kimselerin baz? güzel vas?flar?na i?aret edilerek ?öyle buyrulur:

“Sizin ilah?n?z bir tek ilaht?r. O halde sadece O’na boyun e?in. Ey Muhammed! Mütevaz? ve ihlâsl? olanlar? müjdele. Onlar Allah’?n ad? an?ld??? zaman kalpleri titreyen, u?rad?klar? musibetlere sabreden, namazlar?n? dosdo?ru k?lan, kendilerine verdi?imiz r?zklardan hak yolunda harcayanlard?r.” (Hac Sûresi, 22/34-35)

Evet, ihlâsl? kimseler bu gibi güzelliklere sahip yüce insanlard?r. Kalplerindeki ihlâs?n alametleri ve p?r?lt?lar? dillerinde ve hareketlerinde belirir. Onun için sevgili Peygamberimiz:

“Kim k?rk gün Allah için ?hlâsla hareket ederse hikmet p?narlar? kalbinden diline dökülür.” (el-Fethu’l-Kebîr, II, 376) buyurmu?tur. Efendimiz konu ile ilgili di?er hadis-i ?eriflerinde de ?öyle buyurur:

“Kalbini imanda samimi k?lan, onu her türlü kötülüklerden ar?nd?ran, dilini do?ru tutan, nefsini huzur ve sükûna kavu?turan, ahlakî yönden istikamet sahibi olan, kula??n? gerçekleri dinlemeye, gözünü de gerçekleri görmeye aç?k tutan kimse kurtulu?a ermi?tir.” (el-Fethu’l-Kebîr, II, 131)

“Mümin bir kimsenin kalbi ?u üç özelli?e sahip oldu?u müddetçe h?yanet, kin ve husumet beslemez: ?? ve ibadetleri, tam bir ihlâs ve Allah için yapmak, Müslümanlar?n ba?lar?ndaki idareciler için hay?r dilemek, Müslümanlar?n cemaatinden ayr?lmamak. Çünkü Müslümanlar?n duas? onlar? arkalar?ndan ku?at?r.” (Tirmizî, ?lim/7)

Yaz?m?z? Hac? Bekta?-i Velî’nin ?u beytiyle noktalayal?m:

 

Niyetin temiz, özün berrak olsun.

Gördü?ünü ört, görmedi?ini söyleme.

4

18/09/2018 Dualar?m?z Kabul Olmuyor mu?

4

09/03/2018 Mü?min E?ini ?ncitmez

4

29/10/2017 Hassas Bir Ortam

4

17/07/2017 Bir Olay

4

23/02/2017 Allah Sevgisi

4

09/03/2016 Ki?i Noksan?n? Bilmek Gibi ?rfan Olmaz

4

27/02/2015 Hayra Anahtar, ?erre Kilit Olabilmek

4

03/06/2014 Bir Kez Gönül Y?kt?n ?se

4

26/02/2011 Kalbin Ar?-Duruluk K?vam?, ?hlâs

4

25/12/2010 Allah??n R?zas?

4

12/10/2010 Allah Bes Bâkî Heves

4

22/07/2010 Namazda Hu?û
 
 
Muridan.com 7kubbe.net Facebook/AbdullahDemircioğlu Facebook/7KubbeSufiGençlik Sufi Galeri YouTUBE
Zuhur Dergisi  | Tüm Hakları Saklıdır © 2010 (Müşteri Hizmetleri Telefon Numarası : (0 533) 474 70 26 ) Tasarım & Yazılım : Networkbil.Net