Ey derviş sakın ha! Hakk’tan başkasından bir şey bekleme. Veren O’dur. O halde veren varken başkasından isteme. Bir şeyi yapan görünen âlettir. Fakat asıl yapan ustadır. Aleti görüp de ustayı sakın unutma! Buna uyarak düşün de Allah’tan başka bir kimseye gitme. Her yere Allah ile git. “Allah’ım dilerse bu adam bana yardım eder” de. Eğer o kişi o işini yapmazsa ona darılma. Çünkü onu yaptırmayan Allah’tır.
Ey âşık, eğer Allah’ın vasfı, fiili ve şefkâtinden, iyi düşünceler çıkaramıyorsan, doğduğun günden bulunduğun ana kadar Allah’ın sana yaptığı muamelelerine bak da Allah’ı an ve Allah’ı sev.
Ey derviş, ey âşık, mahlûktan mahlûka dönme. Dönersen dolap beygiri gibi olursun. Bütün mâsivadan Allah’a göç, Allah’a dön. Çünkü bütün seyirler O’nda sona erer.
Ey âşık, kemâle ermek istiyorsan, bütün kâinat ve mahlûkattan Allah’a göç. Hatta Cennet, hûri, gılmandan dahi vazgeçip Allah’a göç. Çünkü bütün seyirler Allah’ta sona erer.
Allah Rasûlü (s.a.s) buyuruyor:
“Bir kimsenin hicreti, Allah’a ve Rasûlü’ne olursa, onun gittiği yerde Allah ve Rasûlullâh bulunur. Eğer onun hicreti dünya ve güzel kadın olursa, onun gideceği yerde dünya ve güzel kadın olur.”[Buhari]
Seni yürütmeyen kimse ile (Ehl-i dünya ile)sohbet etme. Seni Hakk’a götürmeyenle konuşma. Hakk’tan bahsetmeyenden kaç. Çünkü o, seni yoldan çıkarır.
Bir zahidin kalbinden zuhur eden amel az olsa da yeterlidir. Bir dünya düşkününün ameli çok olsa bile, çok değildir.
‘Şunları yaparsan Cennetlik olursun, şunları yaparsan Cehennemden kurtulursun’diyene bakma. Yaptığına değil, Allah’a güven. Yalvar ama yalvarmana değil Allah’a güven.
el-Hıkemü’l-Atâiye Şerhi, s.23-26.
